CHÙA THIÊN MỤ

Đây là một ngôi chùa nổi tiếng ở xứ Huế và độc đáo vì tòa tháp 9 tầng ở đầu sông Hương. Sự nổi tiếng của nơi này theo tôi chính vì huyền thoại của nó.

Truyền thuyết kể rằng, khi chúa Nguyễn Hoàng vào làm Trấn thủ xứ Thuận Hóa kiêm trấn thủ Quảng Nam, ông đã đích thân đi xem xét địa thế ở đây nhằm chuẩn bị cho mưu đồ mở mang cơ nghiệp, xây dựng giang sơn cho dòng họ Nguyễn sau này. Trong một lần rong ruổi vó ngựa dọc bờ sông Hương ngược lên phía đầu nguồn, ông bắt gặp một ngọn đồi nhỏ nhô lên bên dòng nước trong xanh uốn khúc, thế đất như hình một con rồng đang quay đầu nhìn lại, ngọn đồi này có tên là đồi Hà Khê.Người dân địa phương cho biết, nơi đây ban đêm thường có một bà lão mặc áo đỏ quần lục xuất hiện trên đồi, nói với mọi người: “Rồi đây sẽ có một vị chân chúa đến lập chùa để tụ linh khí, làm bền long mạch, cho nước Nam hùng mạnh”. Vì thế, nơi đây còn được gọi là Thiên Mụ Sơn.Tư tưởng lớn của chúa Nguyễn Hoàng dường như cùng bắt nhịp được với ý nguyện của dân chúng. Nguyễn Hoàng cả mừng, vào năm 1601 đã cho dựng một ngôi chùa trên đồi, ngoảnh mặt ra sông Hương, đặt tên là “Thiên Mụ”.

Thực ra danh từ Thiên Mụ không phải đợi đến thời Chúa Nguyễn dựng ngôi chùa này mới có. Nó đã tồn tại từ lâu trong nền văn hiến Việt một thời huy hoàng ở miến nam sông Dương tử. Nhà thơ Lý Bạch nổi tiếng đời Đường đã có một thi phẩm bất hủ. Đó chính là bài thơ “Mộng du Thiên Mụ ngâm lưu biệt”. Thiên Mụ không phải chỉ là một lão bà mặc áo đỏ, quần lục, phán câu sấm truyền cho sự vinh danh của vương triều Nguyễn, mà chính là một thần tích trong văn hóa Việt từ hàng ngàn năm trước ở bờ nam Dương Tử. Thiên Mụ tức là người mẹ của Trời.

MỘNG DU THIÊN MỤ NGÂM LƯU BIỆT
Lý Bạch
(trích)
Hải khách đàm Doanh Châu,
Yên đào vi mang tín nan cầu
Việt nhân ngữ Thiên Mụ,
Vân hà minh diệt hoặc khả đổ.
Thiên Mụ liên thiên hướng thiên hoành,
Thế bạt Ngũ Nhạc, yểm Xích Thành.
Thiên Thai tứ vạn bát thiên trượng,
Đối thử dục đảo đông nam khuynh.
Ngã dục nhân chi mộng Ngô Việt,
……”
MỘNG DU THIÊN MỤ NGÂM LƯU BIỆT
Dịch thơ
Thiên Sứ
Khách hải hồ kể mãi xứ Doanh Châu.
Cõi huyền thoại nơi chân trời giáp biển.
Chuyện thần tiên văn hiến Việt ngàn xưa.
Nơi ấy.
Lồng lộng trên cao
Thiên Mụ chắn ngang trời.
Giữa huyền không bời bời.
Ngũ nhạc còn bé, Xích thành nhỏ nhoi.
Núi Thiên Thai hùng vĩ xuyên mây.
Trước Thiên Mụ cũng ngả nghiêng chao đảo.
Ta ôm mộng sống trong huyền thoại Việt.
Mơ vượt sóng trào hồ Động Đình đất Kính.
Xuyên Ngô Việt trong trăng thanh lung linh.
Về Diễm Khê thanh bình.
Theo bóng trăng đến lều tranh Tạ Linh Vân.
Nơi nước biếc soi áng mây thơ thẩn.
Hạc kêu, vượn hót
Gió giục mây vần.
Mượn hài thần Tạ công, ta nhẹ bước thanh vân.
Lưng chừng núi chợt thấy mặt trời lồng lộng.
Mão Nhật kê tinh gáy gọi hừng Đông
Đường đi mênh mông.
Mây buông ráng hồng.
Chợt trời sập tối.
Sầm sập mây trôi.
Nghe Kỳ lân gào thét.
Tiếng Rồng gầm vang khe.
Gió giật chớp loè.
Núi tan, non lở.
Chợt vỡ toang cửa trời rộng mở.
Thăm thẳm huyền vi.
Chói loà trời trăng soi lầu vàng, gác bạc.
Thiên thần lừng lững bay.
Giáp trụ hiên ngang, lấp lánh bẩy sắc cầu vồng.
Cưỡi thần mã phi nhanh như gió.

Cõi trời huyền thoại Việt.
Toàn người đẹp nghiêng thành.
Ảo huyền như trăng thanh.
Dáng tiên thanh tú .
Đông như cỏ manh.
Nghe hổ chơi đàn.
Hồn Bá Nha chứa chan.
Chợt nhìn phượng múa.
Vũ khúc Nghê Thường mê man…

Giật mình tỉnh giấc mơ vàng.
Mang mang như khói hương tàn trôi đi.
Ngàn thu qua có nhắc gì?
Mơ xưa xứ Việt ngang mi dâng sầu.
Đất trời nhắc cuộc bể dâu.
Nào mơ danh tướng công hầu mà chi.

Chúng tôi đến thăm Thiên Mụ vì lần trước không đi được. Nhưng tôi đến đây, không chỉ là để tham quan một ngôi đền cổ kính với vẻ đẹp xa xưa từ thế kỷ XVI, mà còn là để lắng nghe một cõi trời huyền thoại Việt từ 5000 năm trước, vọng về từ miền nam sông Dương tử.

Khảo sát và hướng dẫn cho thân chủ tôi sửa mấy ngôi mộ xong, tôi đề nghị họ đưa chúng tôi đến Chùa Thiên Mụ. Thân chủ tôi có nhã ý mời chúng tôi đi viếng lăng Tự Đức và tham quan chợ Đông Ba. Nhưng vì công việc còn nhiều quá, nên chúng tôi cảm ơn và từ chối, chỉ xin được đến thăm Thiên Mụ. Trên đường về xe đi qua những nơi danh thắng nổi tiếng ở Huế, tôi tranh thủ ngồi trên xe chụp ảnh.