Mỹ – Trung sẽ không bắt tay chia đôi thế giới

TUANVIETNAM.NET
Bài đã được xuất bản.: 18/01/2011 06:00 GMT+7
“Khả năng Mỹ và Trung Quốc bắt tay rất ít, khả năng nhiều hơn cả là họ ở thế đối đầu chứ không phải đối tác chia đôi thế giới để thống trị.” GS Stephen Walt bình luận trong bàn tròn trực tuyến trên VietNamNet chiều 17/01/2011.
Mối quan hệ Trung Mỹ vẫn làm nóng buổi bàn tròn trực tuyến trên VietNamNet mặc dù GS Stephen Walt đã đề cập tới chủ đề này trong Lễ công bố 500 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam và trong cuộc hội thảo khoa học với Bộ Ngoại giao sáng 17/01/2011. Trung Mỹ: đối trọng hơn là đối tác
Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn đã mở đầu buổi trực tuyến bằng câu hỏi về đánh giá của GS Walt về cuộc hội đàm tuần tới giữa tổng thống Mỹ Obama và chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào.
GS đến từ Harvard bình luận: “Đó là cuộc gặp quan trọng, nhưng không phải cuộc gặp quyết định tương lai quan hệ Mỹ Trung cũng như nền chính trị Châu Á. Quan trọng không phải tuần tới mà là 10,15 năm tới khi Trung Quốc ngày càng lớn mạnh và Mỹ tập trung nhiều hơn vào Châu Á để đối trọng với Trung Quốc.”
Luôn khẳng định Mỹ và Trung Quốc sẽ ở thế đối trọng với nhau, đặc biệt trong tương lai chính trị Châu Á, GS Stephen Walt đã phải trả lời nhiều câu hỏi phản biện từ các nhà nghiên cứu quan hệ quốc tế và bạn đọc VietNamNet: Nếu Mỹ và Trung Quốc không đối trong mà thỏa thuận với nhau để phân chia lợi ích trên lưng các quốc gia khác thì sao?
Đáp lại lập luận trên, GS Walt khẳng định: “Trong lịch sử thế giới, chưa từng có 2 siêu cường nào bắt tay chặt với nhau. Bởi mỗi bên đều có thể đe doạ tới lợi ích của bên kia, luôn có sự cạnh tranh, nghi kỵ và sợ hãi lẫn nhau, không quốc gia nào muốn bị nước kia vượt lên.”

GS Stephen Walt hoàn toàn đồng ý với phát biểu của một nhà ngoại giao lão thành của Việt Nam rằng: “Việt Nam không thể chọn láng giềng, nhưng Việt Nam có thể chọn thế giới”. Ânh: Lê Anh Dũng 

GS nhấn mạnh: mức độ quyền lực giữa hai nước còn chênh lệch, Mỹ chi 700 tỉ đôla mỗi năm cho quân sự, con số này của Trung Quốc là 150 tỉ đôla. Điều đó cho thấy tiềm năng quân sự của Mỹ bao giờ cũng mạnh hơn Trung Quốc. Vì thế, Hoa Kỳ không việc gì phải bắt tay với Trung Quốc.
Tuy vậy, theo nhà hiện thực Stephen Walt, Hoa Kỳ sẽ để cường quốc Châu Á có sự lựa chọn, Mỹ khẳng định lập trường rõ ràng về những điểm không đồng ý với Trung Quốc nhưng sẽ không thể hiện tới mức để quốc gia này có những phản ứng tiêu cực.
Rất nhiều câu hỏi được đưa ra xoay quanh chủ đề sự trỗi dậy của Trung Quốc sẽ lên tới mức nào và ảnh hưởng ra sao tới quan hệ Trung Mỹ. GS Walt khẳng định: “Châu Á không nên ảo tưởng rằng Trung Quốc sẽ phát triển mãi mãi. Sự phát triển của Trung Quốc sẽ bắt đầu giảm trong 10, 20 năm nữa, ngay bây giờ họ đã sớm phải đối mặt với thách thức từ quá trình phát triển hiện nay.”
Theo Giáo sư, sự trỗi dậy của Trung Quốc có ảnh hưởng xấu tới quan hệ Mỹ Trung hay không hoàn toàn phụ thuộc vào sự khôn ngoan và sáng suốt của lãnh đạo hai bên. Vấn đề là không ai đảm bảo từ nay về sau ở hai quốc gia lúc nào cũng sẽ có những nhà lãnh đạo thông tuệ để duy trì nền hoà bình thịnh vượng.

Việt Nam hãy “chọn thế giới”
Liên quan tới những câu hỏi về thế đứng của Việt Nam trong bàn cờ chính trị Mỹ Trung, GS Stephen Walt thừa nhận: “Việt Nam đang ở trong một vị trí đầy thách thức” nhưng cũng có rất nhiều cơ hội và lợi thế.
Việt Nam có rất nhiều nước xung quanh chia sẻ tình huống giống mình, Việt Nam không cô đơn, đó là một lợi thế. Lợi thế khác là Mỹ ngày càng quan tâm tới Châu Á. Nếu Việt Nam chủ động phát triển kinh tế một cách mạnh hơn nữa, Việt Nam sẽ có thêm lợi thế.
GS Stephen Walt hoàn toàn đồng ý với phát biểu của một nhà ngoại giao lão thành của Việt Nam rằng: “Việt Nam không thể chọn láng giềng, nhưng Việt Nam có thể chọn thế giới.” GS bình luận: “Khi ở gần một siêu cường, để đảm bảo chủ quyền và an ninh, rất nhiều nước làm theo cách kết bạn với các nước khác, khi gặp rắc rối họ sẽ nhận được giúp đỡ từ nhiều phía. Việt Nam nên là một phần chủ động trong thiết chế an ninh khu vực.”

Phút lý tưởng của nhà hiện thực
Tuy nhìn nhận vấn đề khá “bi quan” theo tư duy hết sức hiện thực, GS Walt lại có những lúc thể hiện một phong cách lý tưởng hơn với những nhận định “tích cực”: “Số lượng các cuộc xung đột và đối đầu đang ở mức độ thấp nhất trong lịch sử, một số nơi như Châu Âu đã không còn chiến tranh, ở Châu Á cũng sẽ không còn chiến tranh trong tương lai gần.”
Và ông giải thích điều ấy như những học giả theo trường phái lý tưởng: “Tôi chưa hiểu được bản chất của vấn đề này, tại sao bây giờ thế giới lại tốt hơn. Có lẽ là do nước Mỹ đóng vai trò quan trọng ở Châu Á và Châu Âu, sự phát triển của dân chủ ở nhiều quốc gia, sự liên kết của thị trường thị giới…”
Với tư duy ấy, GS hoan nghênh ý tưởng Việt Nam trở thành một nhà hòa giải cho các cuộc xung đột trên thế giới. Ông nói rằng điều ấn tượng nhất khi tới Việt Nam lần này là thấy một quốc gia rất giàu năng lượng và động lực phát triển. GS kết thúc bàn tròn bằng lời chúc Việt Nam có một năm mới thịnh vượng hơn với tất cả những tiềm năng vốn có của mình.
==============================================
Chẳng cần phải đợi đến ông Tây Stephen Walt nói. Cái này Thiên Sứ nói lâu rồi. Và điều wan trọng là các quí quốc siêu cường đừng đụng tới Việt Nam. Những giải pháp tối ưu bao giờ cũng giống nhau hoặc bổ xung được cho nhau. Còn khác nhau thì bao giờ cũng phải có một cái sai, hoặc cả hai đều sai.